TL;DR

Waarom dit nu relevant is

Europa begint het voorjaar van 2026 met een probleem dat het zelf deels heeft gecreëerd: lage gasvoorraden, structurele LNG-afhankelijkheid en een geopolitiek omgeving die risicopremies opwaarts stuurt. De markt heeft dit deels ingeprijsd. Wie begrijpt wat de mechanismen zijn, zit vroeg op de curve.

Stand van zaken per 20 januari 2026 (bron: Gas Storage Europe AGSI+, primaire operatordata):

EU-gasopslagcapaciteit benut: 48% Vijfjaarsgemiddelde voor dezelfde datum: 63% Tekort ten opzichte van historisch normaal: -15 procentpunt

Dit is geen technisch detail. Een onderinventarisatie van 15 procentpunt aan het begin van de opvulperiode (Q2 begint april) betekent dat Europa bij ongewijzigde importstromen en normale zomervraag het seizoen ingaat met een strakke balans. Bij tegenvallers — koude mei, verstoorde aanvoer, aantrekkende industrievraag — schuift dat snel door naar een krap scenario.

Het mechanisme in drie lagen

Laag 1 — De voorraadfundamentals

Gasopslag is de buffer tussen importcapaciteit en directe vraag. Een lage bufferpositie verhoogt de prijsgevoeligheid van elk schok, want de markt kan minder van de opgebouwde voorraad teren. De prijs van die marginavrijheid heet TTF-prijs.

Wat we zien:

TTF weekgemiddelde (week 21 jan 2026): €12,40/MMBtu TTF zelfde week vorig jaar: €14,57/MMBtu Jaar-op-jaar verschil: -15%, maar de richting is opwaarts

(Bron: EIA Natural Gas Weekly Update, 21 januari 2026, Bloomberg Finance-data geciteerd door EIA)

Dat TTF nog lager staat dan vorig jaar lijkt geruststellend. Het is echter een lagging indicator. De underinventory is het leading signal. En dat leading signal is nu duidelijk negatief.

Vergelijk: de Henry Hub spotprijs (VS) steeg van $3,12 naar $4,98/MMBtu in één rapportageweek — een stijging van 60% in zeven dagen. Aanleiding was koude in het zuiden van de VS in combinatie met lage voorraadniveaus. Hetzelfde mechanisme — lage buffer plus temperatuurschok — kan in Europa in Q2 of Q3 optreden.

Laag 2 — De structurele LNG-afhankelijkheid

Europa heeft na het afkoppelen van Russisch pijplijngas een grote structurele switch gemaakt naar LNG. Dat is verstandig als diversificatiestrategie. Maar het introduceert nieuwe kwetsbaarheden:

Kwetsbaarheid 1 — Hormuz/Qatar-routing Qatar is een van de grootste LNG-leveranciers aan Europa. Qatargas-ladingen worden verscheept via de Golf van Oman en de Straat van Hormuz. Elke escalatie in die corridor treft direct de spotmarkt voor LNG. De risicopremie op tankerroutes via Hormuz ligt per begin 2026 structureel hoger:

Kwetsbaarheid 2 — VS LNG-afhankelijkheid De VS exporteerde de week van 15-21 januari 2026 37 LNG-schepen met een gecombineerde capaciteit van 139 Bcf (Bron: EIA, Bloomberg Finance). Dat is substantieel. Het vermindert de Hormuz-afhankelijkheid. Maar:

  1. VS LNG is duurder dan Qatarees LNG op contractbasis
  2. VS LNG-uitbreidingen zijn politiek afhankelijk (Trump-politiek rondom exportlicenties)
  3. Logistiek: VS LNG vereist meer scheepspassages, hogere freight exposure

Kwetsbaarheid 3 — Bruegel-data over import-routewijzigingen De Bruegel European Natural Gas Imports dataset documenteert hoe EU-importroutes verschoven zijn na de afkoppeling van Russisch gas. Russisch LNG — via zeeroutes in plaats van pijplijnen — bereikte Europese LNG-terminals nog steeds tot 2025. Politieke druk om dit volledig te stoppen vergroot de afhankelijkheid van alternatieve leveranciers in een markt die al krap is.

Laag 3 — De vraagkant in Q2-Q3

Wat ontbreekt in veel energieanalyses is de vraagkant voor het naderende seizoen. De aanbodzijde is beter gedocumenteerd. De vraag voor Q2-Q3 2026 kent drie drijvende factoren:

Factor A — Industrieel herstel Europese maakindustrie kromp in 2023-2024 aanzienlijk, deels door hoge energieprijzen. PMI-data (manufacturing) signaleren voorzichtig herstel. Energie-intensieve sectoren (staal, chemie, cement) waren de grootse afnemers die capaciteit hebben gereduceerd. Gedeeltelijk herstel van die productie voegt directe gasvraag toe.

Confidence-label: MIDDEL — richting is duidelijk, magnitude hangt af van Q1 2026 productiedata (Eurostat, nog niet volledig beschikbaar per publicatiedatum)

Factor B — Weersgevoeligheid De Europese zomer is onvoldoende om voorraden volledig aan te vullen als de winter lang duurt. Een late koude periode (maart-april) of vroege warmte (toenemende koelvraag) kan de opvulperiode verkorten of verlengen. Dit is de moeilijkst modeleerbare variabele.

Factor C — Exportconcurrentie Europa concurreert met Aziatische LNG-kopers op de spotmarkt. East Asia LNG (JKM) noteerde $10,73/MMBtu dezelfde week (Bron: EIA/Bloomberg). Zolang TTF hoger staat dan JKM, trekt Europa LNG naar zich toe. Als dat omkeert, verschuift LNG richting Azië.

Scenario-analyse

Scenario A — Base (meest waarschijnlijk, confidence: Hoog) Normale Europese lente, industrieherstel beperkt, LNG-import stabiel. Voorraden vullen langzaam aan maar bereiken Q3-start op lager niveau dan historisch normaal. TTF blijft volatiel in band €10-15/MMBtu. Geen grote schok, wel aanhoudend hogere basisprijs dan 2023.

Scenario B — Bull (voor prijzen, confidence: Middel) Combinatie van: laat-koud voorjaar + LNG-verstoring (Hormuz-incident, VS export-cap, technisch defect grote terminal) + sterker industrieherstel. TTF piek naar €18-22/MMBtu. Energie-intensieve industrie snijdt opnieuw in productie. Politieke druk op overheidsinterventie.

Scenario C — Bear (voor prijzen, confidence: Laag) Zachte lente, hoge importen, beperkt industrieherstel, Aziatische vraag valt tegen. TTF zakt terug naar €8-10/MMBtu. Voorraden herstellen sneller dan verwacht. Markt herpositioneert richting oversupply-narratief.

Watchlist — signalen om te volgen

Signaal Bron Frequentie
EU storage fill % vs 5-jaarsgemiddelde AGSI+ (agsi.gie.eu) Dagelijks
TTF forward curve (contango/backwardation) Bloomberg/ICE Dagelijks
Qatar LNG tanker bookings & freight rates Bloomberg, Kpler Wekelijks
EU industrial production Q1 2026 Eurostat Maandelijks
US LNG export volumes en vergunningsdossiers EIA Wekelijks
JKM-TTF spread Bloomberg Dagelijks

Economische implicaties

Directe impact:

Positionering:

Wat we weten / wat we niet weten:

Weten:

Niet weten:

Blijf voorop lopen

Ontvang elke week de Nox Foxtrot Geo Brief — analyse, signalen, scenario's. Geen spam, direct in je inbox.

[INSCHRIJVING VOLGT]

Bronnen