TL;DR
De spanning tussen China en Taiwan in 2026 gaat niet primair over land — het gaat over halfgeleiders. TSMC produceert ~90% van de meest geavanceerde chips ter wereld. Wie Taiwan controleert, controleert de industriële ruggengraat van de moderne economie. Dit artikel analyseert het mechanisme, de scenario's en de economische implicaties.
Waarom Taiwan anders is dan andere geopolitieke hotspots
De meeste geopolitieke conflicten draaien om grondstoffen, territorium of invloedssfeer. Taiwan voegt daar iets nieuws aan toe: een niet-vervangbare productie-infrastructuur voor een van de meest strategische goederen van onze tijd.
TSMC fabriceert chips op 3nm en binnenkort 2nm schaal. Geen enkel ander bedrijf ter wereld heeft dit op commerciële schaal. Samsung komt het dichtst in de buurt maar loopt minimaal twee productiegeneraties achter. Intel TSMC inhalen? Mogelijk in 2030 als alles meezit — wat het zelden doet.
Dit betekent: elk scenario waarin Taiwan destabiliseert, raakt direct de productiecapaciteit van alles van Apple iPhones tot ASML-machines tot F-35 gevechtstoestellen.
Wat er in 2026 veranderd is
Drie ontwikkelingen maken 2026 anders dan voorgaande jaren:
1. US CHIPS Act schaal wordt zichtbaar De eerste grote TSMC Arizona-fabriek (N4-proces) is operationeel. Maar volume is laag, kosten zijn hoog, en het duurt tot 2028 voordat significante 3nm capaciteit buiten Taiwan beschikbaar komt. De afhankelijkheid is nog niet afgebouwd.
2. China versnelt chipautonomie SMIC en CXMT boeken vooruitgang op 7nm en geheugen. Sancties remmen, maar stoppen niet. China investeert meer in chipproductie dan in ooit in haar geschiedenis — inclusief het clonen van ASML EUV-technologie via alternatieve belichtingstechnieken.
3. Spanningen in de Straat China heeft zijn militaire oefeningen rond Taiwan geïntensiveerd. Dit zijn geen signalen van een nakende invasie, maar wel van een toegenomen bereidheid om druk te instrumentaliseren — economisch, diplomatiek, en militair-signalerend.
Mechanisme: hoe chip-schaarste doorwerkt
Als Taiwan destabiliseert — zelfs zonder directe militaire actie — treedt een cascade op:
- Verzekering stopt: Lloyd's of London en andere grote verzekeraars pauzeren dekking voor Taiwanese productierisico. Dit heeft historisch precedent (Oekraïne, 2022).
- Voorraden worden aangesproken: Chipklanten als Apple, NVIDIA en Qualcomm hebben 3-6 maanden voorraden. Daarna begint de uitdunning.
- Orderboeken bevriezen: OEM's die afhankelijk zijn van TSMC stoppen nieuwe productieorders. Productie van auto's, servers, smartphones valt terug.
- Prijzen schieten omhoog: Chips die nu $50 kosten, worden $500 op de grijze markt binnen 6 weken.
Dit is geen theorie — het is het patroon dat we in 2021-2022 zagen bij de COVID-chipschaarste, maar dan een orde van grootte groter.
Scenario's
Scenario A – Status quo met verhoogde druk (meest waarschijnlijk, ~60%) China blijft druk opvoeren via militaire oefeningen en diplomatieke isolatie. Geen directe militaire actie. Chipmarkt blijft gespannen maar functionerend. Impact: verhoogde risicopremie in halfgeleidersector, TSMC handelt met hogere volatiliteit.
Scenario B – Economische blokkade (~25%) China kondigt maritieme "oefenzones" aan die effectief Taiwanese import/export belemmeren. Geen schoten. Maar chipleveranties vertragen. Klanten diversificeren in paniek. TSMC Arizona krijgt meer orders dan het kan verwerken. Chipschaarste voor specifieke categorieën.
Scenario C – Militaire escalatie (<15%) Een directe Chinese militaire actie. Onwaarschijnlijk op korte termijn vanwege de economische schade die China zelf lijdt — TSMC-chips zitten ook in Chinese producten. Maar asymmetrische acties (cyberaanvallen op fabrieken, sabotage van waterkoeling) zijn niet nul.
Watchlist-signalen
| Signaal | Bron | Frequentie |
|---|---|---|
| PLA oefeningen Oost-Chinese Zee | Reuters/defensietracking | Continu |
| TSMC Arizona capaciteitsuitbreidingen | TSMC investor relations | Kwartaal |
| ASML exportvergunningen China | Nederlandse overheid / ASML communicatie | Kwartaal |
| US-Taiwan diplomatiek verkeer | State Department communicé | Lopend |
| Chipvoorraden bij Tier-1 OEM's | Kwartaalrapporten Apple/Samsung/NVIDIA | Kwartaal |
Economische implicaties
Directe positionering:
- Halfgeleiderequipment (ASML, KLA, Lam Research) profiteert van diversificatie-investeringen — wie ook wint, men bouwt meer fabs.
- TSMC zelf heeft structureel lagere multiple dan fundamentals rechtvaardigen vanwege geopolitieke risico-korting.
- Diversificatie-plays: Samsung Foundry, Intel Foundry, GlobalFoundries krijgen meer strategische waarde naarmate afhankelijkheid van Taiwan een politiek probleem wordt.
Wat weten we / niet weten:
Weten:
- TSMC-afhankelijkheid is reëel en niet snel opgelost
- Chipautonomie is topprioriteit voor VS én China én EU
- Elke escalatie heeft onmiddellijk prijseffect op halfgeleidermarkt
Niet weten:
- Exacte timing van Chinese besluitvorming
- Hoeveel buffer grote chipklanten werkelijk hebben
- Of CHIPS Act op schema blijft bij nieuwe Amerikaanse administratie
Bronnen
| Bron | Type |
|---|---|
| TSMC Annual Report + investor presentations | Primaire bedrijfsbron |
| US CHIPS and Science Act tekst + uitvoeringsdocumenten | Officieel wetsdocument |
| SIPRI Taiwan Strait risk analyses | Onderzoeksinstituut |
| ASML exportcommunicatie (publiek) | Primaire bedrijfsbron |
| Semiconductor Industry Association (SIA) marktdata | Sectordatabase |